LNG (SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞALGAZ) İKMAL, TAŞIMA VE DEPOLAMA

Türkiye’de kış sezonunda artan doğal gaz talebini karşılamak amacıyla BOTAŞ Marmara Ereğlisi LNG terminali kurulmuştur. 66 hektarlık bir alana kurulan Terminalin yapımına 1989 yılında başlanılmış olup, 1994 yılında da terminal işletmeye alınmıştır.

Her biri 85.000 m³ olan 3 adet LNG depolama tankı, 40.000 ila 130.000 m³ kapasiteli gemilerin yanaşabileceği 300 m uzunluğunda bir iskelesi vardır.

Türkiye’de kara tankeri ile LNG ticareti yapacak olan şirketlerin tek LNG tedarik noktası BOTAŞ Marmara Ereğlisi LNG terminalidir. Türkiye’de 2. bir LNG terminali, İzmir Aliağa’da inşa edilmiş olup bu terminal henüz devreye alınamamıştır.

Türkiye LNG’yi Cezayir ve Nijerya’dan özel tasarlanmış gemi tankerler ile getirtip Marmara Ereğlisi LNG Terminalinde depolamaktadır.

İKMAL

LNG Kreyojenik şartlarda depo edilir ve iletilir. LNG depo ve iletim tesisleri mutlak suretle Kreyojenik şartlara uygun olmalıdır. Depolama basınçları 0 ila 5 bar arasındadır. LNG tesisatlarından doğalgaz basınç düşürme noktalarına kadar 3 ila 4 bar arasında gaz temin edilir. Basınçlandırma buharlaştırıcılar tarafından yapılır. Tankların tamamında emniyet sistemleri vardır. Basınçlar regülatör ve ekonomizer yardımıyla kontrol edilirler.

LNG NASIL TAŞINIR ?

LNG’nin fire vermeden taşınabilmesi için mevcut sıcaklığı olan -162°C’nin muhafaza edilmesi gerekmektedir. Bu kadar düşük sıcaklıkta bulunan sıvıları taşıyacak olan tankerlerin imalat süreçleri de bu ısıyı muhafaza edecek şekildedir.

Bu tür LNG tankerlerini yüksek teknoloji ve standartlara sahip dev termoslara benzetebiliriz. Bu tür tankerlerin tankları içi içe geçmiş iki adet tanktan oluşmaktadır “yani çift çidarlı”. İç içe geçen bu tanklar paslanmaz çelikten imal edilir ve birleşim noktalarındaki kaynaklar özel teknolojilerle yapılır ve her kaynak röntgen filmi çekilerek kontrol edilir. Kontrolden geçen tanklardan içte kalacak olan tanka süper izolasyon uygulaması yapılarak dış tankla içi içe geçirilir. Dıştaki tankın da kapatılmasından sonra iki tank arasında kalan boşluk vakumlanarak çok düşük basınçlara inilir. Bu sayede maksimum izolasyon sağlanmış olur. Yani içerideki -162 oC’lik sıvı ile dışarıdaki ortam sıcaklığında bulunan hava arasında ısı transferi göz ardı edilebilecek rakamlara iner. Ve böylece uzun mesafeler boyunca LNG’nin nakliyesi mümkün olur. LNG treylerlerinin taşıma sırasındaki basınçları 5 bar civarındadır. LPG’deki basınç 25 bar civarında olduğu düşünüldüğünde LNG için bu değer çok düşüktür. Bu tür tankerler özel yapım tankerler olduğu için yapımı 4-6 ay arası sürmektedir.

Bu tür tankerlerin yapımı sırasında ADR standartlarına ve Avrupa Birliği Tasarım standartlarına uyulması zorunludur. Her bir tanker EN normlarına göre tasarlanarak tank imalatında yapılan tüm işlemler ve tüm testler belgelenerek tanker özlük dosyası oluşturulur ve kullanıcıya verilir. LNG İletim Lisansı olmayan tüzel kişiler hiçbir şekilde LNG taşıması yapamazlar. LNG havadan hafif olduğu için herhangi bir kaza anında hızla buharlaşarak ortamdan uzaklaşır. Açık havada yaşanacak kazalarda LNG LPG’ye oranla çok daha az tehlikeli bir yakıttır.

LNG NASIL DEPOLANIR ?

LNG’nin müşteri sahasında depolanarak minimum fire ile tutulması amacı ile kullanılan depolama tanklarının üretim mantığı aynen LNG tankerlerinde olduğu gibidir. Bu tankların imalatında yüksek teknoloji ve standartlar uygulanarak sertifikalı özel kaynakçılar ve sertifikalı özel malzemeler kullanılarak imal edilir ve tüm tankın her bir noktası röntgen çekilerek kontrol edilir. Her hangi bir hata bulunduğu takdirde hatanın düzeltmesi yapılarak tank özlük dosyasına konur. Sabit tanklarda çift çidarlı olup paslanmaz çelikten imal edilmiş ve iki tank arası boşluk vakumlanarak araya perlit doldurulmuştur. Bu tür tanklar müşteri sahasına konulacak büyük ölçekli termoslara benzemektedir. Her bir tank EN normlarına göre tasarlanarak tank imalatında yapılan tüm işlemler ve tüm testler belgelenerek tank özlük dosyası oluşturulur ve tankın teslimatı ile birlikte kullanıcıya teslim edilir.

50 m3’lük bir tankta sıvı halde 50 m3 LNG depolanabilir ve bu miktarda LNG yaklaşık olarak 23 ton LNG demektir (sıvı LNG’nin özgül ağırlığı 460 kg/m3 civarındadır). Bu da yaklaşık olarak 33 ton fuel oil 6 veya 23 ton LPG’ye eş değerdir.